6 sierpnia 1945 roku „Uran wszedł w orbitę Marsa”. Trzy dni później w „orbitę Marsa” wszedł również Pluton – bo o ile bomba zrzucona 6 sierpnia na Hiroszimę była uranowa, to ta zrzucona 9 sierpnia na Nagasaki była plutonowa. Wybuch bomby zrzuconej na Hiroszimę w jednej chwili zabił co najmniej 78 tysięcy ludzi; ponad 37 tysięcy zostało ciężko poranionych, a około 14 tysięcy „zaginęło”, to znaczy – przepadło bez śladu, jeśli nie liczyć cieni pozostawionych przez nich na betonie, zanim wyparowali. Obserwując skutki wybuchu Robert Lewis, pilot bombowca B-29, który zrzucił bombę na miasto, w odruchu zgrozy krzyknął: „mój Boże, cośmy zrobili!” Nie na próżno jednak Janusz Wilhelmi, za pierwszej komuny minister kultury przestrzegał, by „nie ulegać pierwszym odruchom, bo mogą być uczciwe”. Najwyraźniej bowiem Robert Lewis zapomniał, w jakim celu zrzucił bombę. A przecież zrzucił ją w celu obrony pokoju i demokracji. W takim razie wszystko jest w najlepszym porządku, bo czyż jest cokolwiek, czego nie można by poświęcić, byle tylko uratować pokój, albo demokrację? Niczego takiego nie ma, na co zwróciła uwagę również Caryca Leonida, tłumacząc tępawemu marszałowi Greczce rzeczy podstawowe: „Wot Gitler, kakoj to durak. On się przechwalał zbrodnią swoją. A mudriec, to by sdiełał tak: nu czto, że gdzieś koncłagry stoją? Nu czto, że dymią krematoria? Taż w nich przetapia się historia! Niewoli topią się okowy. Powstaje sprawiedliwszy świat! Rodzi się typ człowieka nowy!”

Przy takim uzasadnieniu można już pławić się w pierwotnej niewinności. Przekonałem się o tym w pobliżu miejscowości Sahuarita w Arizonie, gdzie zwiedzałem atomowy silos z podówczas już rozbrojonym i roztankowanym, 9 megatonowym pociskiem Tytan. Na powierzchni były tylko potężne rozsuwane hydraulicznie stalowe pokrywy nad silosem z pociskiem. Reszta była ukryta głęboko pod ziemią, dokąd zeszliśmy, by sobie wszystko dokładnie obejrzeć. Oprowadzał nas starszy pan, który – jak się okazało – służył w tym silosie, gdy pocisk był uzbrojony, to znaczy – od 1962 roku do roku 1986. Służba polegała na tym, że nie wiedząc, w co pocisk jest wycelowany, załoga silosu ćwiczyła wszystkie procedury związane z odpaleniem, które nastąpiłoby na dany sygnał, a po upływie pół godziny, na drugiej półkuli – jak powiedział nasz przewodnik - „rozpętałoby się piekło”. Jużci – 9 megaton, czyli 9 milionów ton trotylu, to nie żarty, nawet w porównaniu z bombą z Hiroszimy, która miała moc zaledwie 15 tys, ton trotylu, a więc tyle, co nic. Kiedy już wyszliśmy na powierzchnię, zapytałem przewodnika, czy służąc w tym silosie nigdy nie miał żadnych wątpliwości. Popatrzył na mnie i zapytał: a ty właściwie, to skąd jesteś? - A czy odpowiedź będzie zależała od tego, skąd on jest? - zapytał go towarzyszący mi pan B. - Nie – odparł przewodnik – ale jestem ciekaw. Odpowiedziałem tedy, że z Polski. - Aaaa, zaraz sobie tak pomyślałem! - krzyknął starszy pan. - Mieliście takich słabych królów, co nie umieli rządzić państwem! Nietrudno było się domyślić, kto go w sprawach polskich informuje – ale mi odpowiedział: nie miałem wątpliwości, bo nigdy nie myślałem, że to wydarzy się naprawdę. A po drugie – było dwóch takich, co mieli wątpliwości, to ich z tej służby zwolniono. Okazuje się, że człowiek odpowiednio motywowany, nie tracąc poczucia pierwotnej niewinności, może obsługiwać najbardziej zabójcze instalacje, w porównaniu z którymi taka, dajmy na to, komora gazowa, wydaje się poczciwym chałupnictwem. Widać jak na dłoni, że wszystko zależy od właściwej motywacji – a czym może być lepsza od obrony pokoju i demokracji? Lepszej być nie może, to jasne, chociaż nie od rzeczy będzie zauważyć, że celem wszystkich wojen jest zawsze pokój. W takim razie motyw obrony pokoju chyba nie jest wystarczający, a w tej sytuacji decydujące znaczenie ma demokracja. Warto o tym pamiętać zwłaszcza w sytuacji, gdy Komisja Europejska niemal w przeddzień przyjazdu papieża Franciszka, postawiła Polsce ultimatum, żeby w ciągu trzech miesięcy usunęła zagrożenia dla demokracji w naszym nieszczęśliwym kraju, bo jak nie, to... Co wtedy może się zdarzyć, tego można się domyślić choćby na podstawie internetowych komentarzy miłośników demokracji, którzy najwyraźniej nie zapomnieli szkoleń w ramach dalszego doskonalenia w nienawiści klasowej za pierwszej komuny.

W ten oto sposób bomba atomowa stopniowo zmienia wszystkie dziedziny życia. W roku 1945 może nie było to jeszcze tak oczywiste, jak jest dzisiaj, że usprawiedliwienie jest wprawdzie skutkiem wiary – ale nie byle jakiej, tylko wiary w demokrację. A co to jest demokracja? Można rozumieć ja na dwa sposoby: pierwszy – jako metodę rozstrzygania sporów, według której zawsze przyznajemy rację Większości w myśl zasady, że im większa Liczba, tym słuszniejsza Racja. Drugi sposób rozumienia demokracji; demokracja jako metoda rekrutowania aparatu władzy w ustroju republikańskim przez głosowanie, w miarę możliwości – powszechne. Na pierwszy rzut oka wydawać by się mogło, że wiara w demokrację nie powinna nastręczać nikomu żadnych trudności. Niestety – jak powiadają - „diabeł tkwi w szczegółach”. Wprawdzie ogólna zasada głosi, że im większa Liczba, tym słuszniejsza Racja – ale skądinąd, na przykład choćby z „Gazety Wyborczej” wiemy, że nie każda Racja zasługuje na to zaszczytne miano. Weźmy na przykład takiego Adolfa Hitlera, który obecnie jest przedstawiany jako obraz i podobieństwo Szatana. Wprawdzie Liczba, która wyniosła go do władzy była wystarczająca, chociaż może nie aż tak imponująca, jak ta, która legitymizowała innego wybitnego przywódcę socjalistycznego Józefa Stalina, bo ten dostał aż 120 proc. głosów – ale cóż z tego, kiedy Hitler był antysemitnikiem, podczas gdy Stalin, przynajmniej na pewnym etapie, nie był. Dlatego jeśli nawet różni ludzie mają do Stalina pretensję, że eksterminował zasłużonych bolszewików, to zasadniczo bilans jego rządów jest dodatni, ponieważ, jeśli nawet eksterminował tego czy owego, to zasadniczo kierował się motywacją klasową, a nie rasową. Wynika z tego, że czynnikiem, który przesądza o etycznej dopuszczalności jakichś przedsięwzięć jest wystrzeganie się motywacji rasowej, a jeśli nawet komuś taka motywacja by przyświecała – żeby pod żadnym pozorem głośno o tym nie mówić, tylko nawijać poprawnie.