W liście do pani Marii Teresy Geoffrin z 10 grudnia 1766 roku, polski król Stanisław August napisał: „j’ai ete dans le cas singulier, mais bien horrible de sacrifier l’honneur au devoir” (znalazłem się w szczególnej, ale straszliwej sytuacji poświęcenia honoru dla obowiązku). To zdanie z jednej strony bardzo źle, ale z drugiej – jednak dobrze świadczy o naszym królu, bo pokazuje, że przynajmniej zdawał sobie sprawę z tego, co dla obowiązku poświęca. Nie można tego samego powiedzieć o wielu współczesnych Stanisławowi Augustowi, również tych, których on sam udekorował orderem Świętego Stanisława. Jednemu z nich powiedział nawet „zrób to Waszmość dla mnie, że gdyby cię wieszano, zdejmij uprzednio ten order”. Potem było nawet gorzej, bo order Świętego Stanisława przyznawali rozmaitym swoim konfidentom rosyjscy cesarze jako zarazem polscy królowie, aż wreszcie ostatnio order ten przydziela pan Leszek Wierzchowski, tytułujący się „Królewską Wysokością Leszkiem Antonim Wierzchowskim z łaski Boga i woli Narodu Regentem Polski i Polskiego Ruchu Monarchistycznego etc. etc. – Wielkim Mistrzem Kapituły Orderu Świętego Stanisława”. Jego Królewska Wysokość z łaski Boga i woli Narodu Regent nadaje też tytuły szlacheckie, które obdarowani z dumą odbierają. Wśród uszlachconych w ten sposób osobistości jest m.in. b. prezydent Lech Wałęsa. Dodatkowy element komiczny do tej sytuacji wprowadza okoliczność, że pan Leszek Wierzchowski debiutował w swoim czasie jako naczelny redaktor „Echa Czeladzi”.

Stanisław August napisał do pani Geoffrin wkrótce potem, jak sterowany przez konfidentów ambasadora Repnina Sejm jednogłośnie przywrócił zasadę jednomyślności we wszystkich materiach. Repnin podszedł nawet do króla i powinszował mu przywrócenia liberum veto. Wiedział doskonale, że był on przeciwnikiem liberum veto i nawet w przeddzień tego haniebnego głosowania napisał anonimową broszurkę, dowodząc, że „jesteśmy narodem, który ma prawo ustanawiać wszelką formę rządów, jaka się mu podoba”, ale więcej przeciwko sowicie wynagradzanym przez ościenne dwory i dlatego pewnym siebie rycerzom „historycznej konieczności” wskórać nie mógł. Stanisław August nie wytrzymał tego ostentacyjnego szyderstwa i wybuchnął płaczem. Dzisiaj rycerze „historycznej konieczności”, podobnie jak za komuny czciciele nieubłaganych praw rozwoju dziejowego, takie nerwowe załamanie uznaliby pewnie za objaw sławnej „schizofrenii bezobjawowej”, ale w tamtych czasach takie metody nie były jeszcze znane, chociaż minister spraw zagranicznych Katarzyny II hrabia Panin retorykę „historycznej konieczności” miał już opanowaną, niczym komisarz Unii Europejskiej.

Wspominam o tym wszystkim, bo właśnie okazało się, że gwoli zatarcia niemiłego wrażenia, jakie wywołała książka doktorów Cenckiewicza i Gontarczyka, czciciele Lecha Wałęsy zorganizowali mu tytuł „Rycerza Wolności”. Ten kolejny szlachecki tytuł, wraz z okolicznościową szablą, przyznała byłemu prezydentowi Fundacja im. Kazimierza Pułaskiego, grupująca młodych ambicjonerów, finansowanych m.in. przez Ambasadę Stanów Zjednoczonych, firmę Daimler AG oraz Fundację Konrada Adenauera – a więc – jak widzimy – otwarta na wszystko; i na „opcję amerykańską” i na „opcję europejską”. Już tam młodzi ambicjonerzy, oczywiście pod czujnym okiem starszych i mądrzejszych, zatroszczą się dla nas o taką formę rządów, jaka wyniknie z „historycznej konieczności”. Wygląda na to, że nie tylko Repnin, ale i młodzi ambicjonerzy nie uznaliby argumentacji Stanisława Augusta, któremu wydawało się, że jesteśmy narodem, który... i tak dalej – więc znowu mógłby do pani Geoffrin napisać to samo, co napisał 242 lata temu. Jak ta historia się powtarza!