Co można zrobić, gdy w towarzystwie ktoś popełni gafę? Na przykład Franciszek Fiszer zaczął kiedyś brzydko mówić o pewnym panu w obecności jego żony. Kiedy się to wydało, podszedł do niej, pocałował ją w rękę i powiedział, że żałuje, iż nie znajdują się akurat w lesie. Na zdziwione: „dlaczego” odpowiedział, że „udusiłbym panią i nie byłoby gafy”. Podobnie zachował się jeden z bohaterów licznych opowieści dobrego wojaka Szwejka. Zdarzyło mu się popełnić gafę podczas wizyty w domu swojej narzeczonej. Żeby kompromitacja nie wyszła na jaw, zamordował najpierw rodziców, a potem narzeczoną. Nic mu to jednak nie dało, bo policja wpadła na jego trop, a podczas śledztwa, a następnie publicznej rozprawy przed niezawisłym sądem, ta nieszczęsna gafa została ujawniona jako motyw zabójstwa. Dlatego też wielu ludzi woli w takich przypadkach udać, że nie słyszy.

Oczywiście udawanie to jedna sprawa, a uczucia, jakie wywołuje gafa – to sprawa druga. Na przykład 1 września br. podczas uroczystości upamiętniających wybuch II wojny światowej, jakie zostały zorganizowane na Westerplatte w Gdańsku, rosyjski premier Włodzimierz Putin zadeklarował gotowość otwarcia dla polskich badaczy rosyjskich archiwów – oczywiście pod warunkiem wzajemności. Wprawdzie wszyscy niby wiedzą, że jak partia mówi, że otworzy – to mówi, ale widać było, że ta deklaracja rosyjskiego premiera w środowisku autorytetów moralnych wywołała żywe zaniepokojenie, chociaż, ma się rozumieć, każdy z nich udał, że akurat tego nie słyszał. A przyczyną zaniepokojenia jest okoliczność, o której wspomniał był minister Antoni Macierewicz w informacji o stanie zasobów archiwalnych MSW, przekazanej posłom i senatorom 4 czerwca 1992 roku. Chodziło o to, że przed rozpoczęciem akcji niszczenia akt MSW, zostały one zmikrofilmowane co najmniej w trzech kompletach, z których dwa są „za granicą” a jeden – „w kraju”.

Jeśli „za granicą”, to na pewno w Moskwie – i stąd w środowisku legendarnych postaci i autorytetów moralnych takie zaniepokojenie deklaracją Włodzimierza Putina. Oczywiście premier Putin prędzej by sobie uciął rękę, niż ujawnił rosyjskie archiwa, ale przecież przypomniał, że nie jest bezpiecznie, że „czyny i rozmowy” są nie tylko „spisane” ale i utrwalone na mikrofilmach i że w każdej chwili czy to do legendarnej postaci, czy też do autorytetu moralnego może zapukać jakiś niepozorny jego wysłannik i zażądać jakiejś przysługi, na przykład w postaci zdrady naszej ukochanej Ojczyzny. No i co wtedy począć? Zdradzić naszą ukochaną Ojczyznę to przecież jakoś nieładnie, ale znowu nie zdradzić – to tylko patrzeć, jak niezależne media „dotrą” do jakichś kompromatów i tłumacz się człowieku, zaprzeczaj, że nie paliłeś, a potem, że dobrze, może i paliłeś, ale się nie zaciągałeś. Potem znowu – że jeśli nawet gdzieś tam się i zaciągałeś, to nikomu to nie szkodziło, a jeśli nawet tu i ówdzie zaszkodziło – to po co rozdrapywać stare rany – i tak dalej. Jego Ekscelencja abp Józef Życiński nawet wzbogaca ten repertuar o wątki religijne – że to niby lustratorzy ponownie krzyżują Naszego Pana Jezusa Chrystusa, chociaż z drugiej strony każdy czytelnik Ewangelii pamięta, że pierwszy przypadek lustracji miał miejsce podczas Ostatniej Wieczerzy, kiedy to Judasza Iskariotę zlustrował z własnej inicjatywy sam Pan Jezus. I bardzo dobrze, bo ładnie by wyglądało chrześcijaństwo, gdybyśmy wprawdzie wiedzieli, że jeden z apostołów był konfidentem, ale nie wiedzielibyśmy – który.

Ten niepokój najwyraźniej był uzasadniony, bo oto po kilku miesiącach wywiadu dziennikowi „Dziennik” udzielił generał Czesław Kiszczak, obszernie opowiadając, jak to w początkach transformacji ustrojowej przychodzili do niego świeżo upieczeni dygnitarze z grona opozycji demokratycznej, prosząc o udostępnienie swoich teczek w celu ich zniszczenia i jak to on naciskał guziczek żeby szef archiwów teczkę zainteresowanego przyniósł i jak potem zainteresowany zamykał się w pokoiku z niszczarką i jak po wszystkim wychodził wprawdzie trochę spocony, ale szczęśliwy, że oto corpus delicti został zniszczony. Poseł Andrzej Celiński mówił wprawdzie wtedy o „mężczyznach spoconych w pogoni za władzą”, ale nie wszyscy wiedzieliśmy, o co chodzi – no a teraz już wiemy. Co więcej – generał Kiszczak przypomniał, że SB starannie monitorowała przepływ pieniędzy ze Stanów Zjednoczonych dla „Solidarności”, przede wszystkim za pośrednictwem Międzynarodowego Biura „S” w Brukseli, którym kierował Tajny Współpracownik SB Jerzy Milewski i że podobno doskonale wiedziała, kto ile wziął i gdzie schował.

My, ma się rozumieć tego nie wiemy, ponieważ rozliczenie finansowe tej pomocy, jakie miało nastąpić już w „wolnej Polsce”, zostało załatwione kapłańskim słowem honoru ks. Henryka Jankowskiego, że wszystko było w jak najlepszym porządku. Jednak generał Kiszczak sugeruje co innego, bo wprawdzie nie wymienia żadnych nazwisk, ale wyjaśnia, że czyni to dlatego, by nie narazić się na procesy, jakie w przeciwnym razie niewątpliwie wytoczyliby mu posiadacze fortun stworzonych przy udziale tamtych pieniędzy. Widać wyraźnie, że mimo eksperymentów z niszczarką, przezorny generał Kiszczak – który przecież na pewno nie był w tej przezorności odosobniony – jakieś polisy ubezpieczeniowe sobie zachował – być może w postaci tego trzeciego kompletu mikrofilmów, który, według słów ministra Antoniego Macierewicza, miał znajdować się „w kraju”, to znaczy – niekoniecznie w MSW.

Wszystko to może mieć oczywiście charakter przypadkowy, ale warto pamiętać, że ś.p. ks. Bronisław Bozowski, kaznodzieja kościoła Panien Wizytek przy Krakowskim Przedmieściu w Warszawie mawiał, że „nie ma przypadków – są tylko znaki”. Cóż zatem mówiłby nam ten znak? Po pierwsze – że nasza młoda demokracja rozpięta jest – jak mówią wymowni Francuzi – na czterech szpilkach, wbitych ongiś w ciało Rzeczypospolitej przez generała Kiszczaka. Po drugie – że generałowi Kiszczakowi zebrało się na te wspomnienia w związku z przygotowaniami do wyłonienia kandydatów w przyszłorocznych wyborach prezydenckich – i że wspomnienia te staną się przedmiotem głębokiej refleksji wśród potencjalnych kandydatów oraz ich politycznego i finansowego zaplecza. I wreszcie po trzecie – że o ostatecznym kształcie prezydenckiej alternatywy, jaka zostanie zaprezentowana tubylczemu narodowi, zdecydują strategiczni partnerzy – niczym w czasach saskich.