Już dawno minęły te czasy, kiedy nauki humanistyczne dostarczały ludziom pewności. Jeszcze w 1919 roku Władysław Tatarkiewicz napisał naukową rozprawę o wiele mówiącym tytule: „O bezwzględności dobra”, ale dzisiaj wszystko to przestało chyba być aktualne.

W „Tygodniku Powszechnym” pan Daniel Olbrychski daje wyraz swemu niezadowoleniu, że „opluwa się autorytety” w osobach panów Damięckiego i Wołoszańskiego, a w „Gazecie Wyborczej” wtóruje mu Jego Ekscelencja arcybiskup Józef Życiński, z tym, że w charakterze autorytetów wymienia zupełnie inne osoby. Niezależnie jednak od tych różnic, wszystkie autorytety łączy jeden wspólny mianownik: każdemu mianowicie przytrafił się casus pascudeus w postaci konfidencjonalnych kontaktów ze Służbą Bezpieczeństwa.

Ale zarówno w oczach pana Daniela Olbrychskiego, jak i Jego Ekscelencji, takie kontakty to nic złego. Złe jest dopiero mówienie o tym, bo to podrywa autorytet. Tymczasem według arcybiskupa Życińskiego „godność” jest ważniejsza niż prawda. Dlatego mówienie prawdy, która może spowodować psychiczny dyskomfort autorytetów zażywających właśnie godności i dekorujących się nawzajem nagrodami i tytułami, stanowi rodzaj zła.

Najwyraźniej w dzisiejszych czasach dobro straciło swój bezwzględny charakter, jaki miało jeszcze w roku 1919. Ano trudno – czasy się zmieniają i nic już chyba na to nie poradzimy. Skoro jednak dobro utraciło swój bezwzględny charakter, to może można mówić przynajmniej o bezwzględności zła? Gdyby chociaż zło miało charakter bezwzględny, byłby to mimo wszystko jakiś stały punkt oparcia w oceanie niepewności.

Niestety również i pod tym względem sprawa nie wygląda najlepiej. Mówi się na przykład, że korupcja jest złem i nawet pod tym pretekstem mamy w koalicji rządowej kryzys polityczny. Tymczasem gdyby francuski prezydent Mikołaj Sarkozy nie skorumpował libijskiego przywódcy Muammara Kadafiego obfitymi dostawami broni i innymi przysługami, to bułgarskie pielęgniarki zostałyby stracone wraz z palestyńskim doktorem. Można zatem bez żadnej przesady powiedzieć, że korupcja uratowała im życie, a skoro tak, to czyż możemy traktować ją jako coś złego?

Jak się okazuje, o wszystkim decyduje skutek: jeśli ktoś, dzięki współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa został, dajmy na to, autorytetem moralnym i zażywa godności, to taki skutek unieważnia tamte nikczemności. Jeśli korupcja prowadzi do politycznego wyniesienia osób z towarzystwa, to czyż można traktować ją jako coś złego?

Taki sposób myślenia nazywano kiedyś obłudą i jeszcze w czasach ewangelicznych była ona surowo potępiana. Od tamtej pory jednak humaniści dokonali ogromnego postępu, dzięki czemu nawet praca profesora Tatarkiewicza z 1919 roku już się zdezaktualizowała, a cóż dopiero – księgi wcześniejsze?